Hisse senedi, kıymetli bir evrak türüdür. Sahibine öncelikli olarak ortaklık hakkı verir. Ayrıca yönetimde oy hakkı, kardan pay alma..
Hisse senedi, kıymetli bir evrak türüdür. Sahibine öncelikli olarak ortaklık hakkı verir. Ayrıca yönetimde oy hakkı, kardan pay alma hakkı, rüçhan hakkı (sermaye arttırımlarında öncelikli yararlanma hakkı ) ve şirket tasfiyesi durumunda sonucundan yararlanma hakkı gibi haklar da verir.
İMKB'de kullanılan hisse senetleri
Halka arz olup borsada işlem görmeye başlayan şirketler arz ettikleri sermaye payına denk gelen miktarda nominal değerli hisse senedini piyasaya sürerler. Şirket halka arz olduktan sonra arz-talep durumuna göre senetlerin bir piyasa fiyatı oluşur. Oluşan piyasa fiyatı senedin üzerinde yazılı olan nominal değerden farklı olur. Örneğin; senedin nominal fiyatı 1.000.-TL ama piyasada oluşan fiyatı 3.000.-TL olabilir.
İMKB'de işlem yapan yatırımcılar alım-satım yaparken senetler fiziksel olarak el değiştirmez. Her yatırımcının işlem yaptığı borsa aracı kurumunda bir hesabı olur. İşlemler, hesaplar üzerinden takip edilir. Senetler ise fiziksel olarak Takasbank'ta saklanır.
İMKB'de hisse senedi işlemleri
İstanbul - İstinye'deki İMKB binasında değişik özelliklere sahip pazarlar altında hisse senedi işlemleri yapılır. En çok bilinen ve işlem yapılan Pazar Ulusal Pazar'dır. Ulusal Pazar dışında da işlem yapılan pazarlar vardır. Pazarlar ve işlem yapılan seans saatleri;
| Ulusal Pazar, Bölgesel |
|
|
| Pazarlar, Yeni Şirketler |
|
|
| Pazarı |
|
|
|
1. Seans |
10:00 - 12:00 |
|
2. Seans |
14:00 - 16:00 |
| Birincil Piyasa, Toptan |
|
|
| Satışlar Pazarı Resmi |
|
|
| Müzayede Pazarı |
|
|
|
Seans |
9:15 - 9:45 | |
Borsada işlemler nasıl yapılır?
Borsa binasındaki işlem salonunda aracı kurum ve kuruluşların yetkili elemanları (bu elemanlara broker adı verilir) bilgisayarlı sistemde işlem yaparlar.
Broker'lar işlem seansları boyunca telefon sistemi ile bağlı oldukları aracı kurumla görüşürler. Aracı kurumdan gelen müşteri al-sat emirlerini bilgisayar sistemine girerler. Bu emirler sisteme girilirken bazı kurallar uygulanır.
Hisse senedi işlemleri LOT birimi üzerinden yapılır. 1 LOT = 1.000 adet hisse senedidir. İstisna olarak 3 tane şirketin hisse senedi için lot değeri farklıdır. rüçhan hakkı kuponlarında ise 1 LOT = 1.000.000.-TL nominal değerli rüçhan hakkı kullanım kuponunu ifade eder.
Alım-Satım işlemleri sırasında mutlaka lot üzerinden emir vermek gerekmez. Küsuratlı işlem de denilen lot-altı işlem de yapmak mümkündür. Yani "10 Lot senet" yerine "500 adet senet" alımı da yapabilirsiniz.
Brokerlar müşterilerden gelen alış-satış emirlerini en çok 1 işlem günü geçerli olacak şekilde girebilirler. İşlem görmemiş emirler seans sonunda otomatik olarak iptal edilir.
Lot-altı, yani adet bazında küsurat emirleri de normal seans sırasında işlem görür. Küsurat işlemi, o hisse senedinde gerçekleşen en son normal lot işleminin fiyatı üzerinden yapılır.
Seans sırasında almak veya satmak istediğiniz senet için önereceğiniz fiyatı rastgele belirleyemezsiniz.
Hisse senedinin fiyatı kademe kademe arttırılır. Örneğin; 100'er 100'er veya 500'er 500'er gibi. Bu kurala Fiyat Adımı denir.
Hisse senedinin her seans için hesaplanan bir baz fiyatı vardır. Seans içinde önerilecek fiyatlar baz fiyatın en fazla %10 üstü veya %10 altı olabilir. Bu kurala Fiyat Marjı denir.
Kaynak: www.netbul.comBir hisse senedinde bir seferde verilecek alım veya satım lot miktarı maksimum sınırı aşmamalıdır. Maksimum lot miktarı 100, 250, 500 veya 1000 lot olmak üzere her hisse senedi için her ay yeniden belirlenir.