Tıbbi bilgi birikimi hızla büyümekte ve karmaşıklaşmakta, tıbbi teknoloji baş döndürücü bir hızla gelişmektedir. Bu nedenle tıp kısa süre içinde çok sayıda ileri uzmanlık dalına bölünmüştür. Sağlık hizmeti sunumu da bu gelişmelerden payını alarak, aşırı derecede karmaşıklaşmış, küçük dallara ayrılmış, disiplinler birbirinden kopmuş, yüksek ve pahalı teknolojilere bağımlı hale gelmiştir.
Tanı ve tedavi olanaklarının artması, aşılar, sağlıklı su ve çevre koşullarının sağlanması ile birçok hastalık toplumsal boyutta geriletilmiştir. Bu durum beklenen yaşam süresinin, dolayısıyla, kişilerin bireysel olarak tıbbi bakım aldıkları sürelerin uzamasını sağlamıştır.
Anne ve çocuk sağlığı başta olmak üzere, temel halk sağlığı sorunları önemini korumayı sürdürürken, kronik hastalıklar (Kalp hastalıkları, Diyabet, Obezite, Kanserler vb), şiddet, kazalar, alkol ve tütün kullanımı ve yaşlılık sorunları ön plana çıkmaya başlamıştır.
WHO (Dünya Sağlık Örgütü) tarafından, sağlığın "insanın ruhsal, bedensel ve sosyoekonomik yönden tam bir iyilik halinde olması" şeklinde tanımlanmasıyla, insan sosyal, kültürel, ekonomik, ruhsal ve biyolojik çevresiyle birlikte düşünülmeye başlanmıştır.
Bu gelişmelerin sonucunda, kişileri ve aileleri, içinde yaşadığı toplumun bir parçası olarak ele alan, yaş, cinsiyet ve hastalık ayırımı yapmaksızın kesintisiz ve bütüncül sağlık hizmet sunabilen bir hekim tipine ihtiyaç duyulmuştur. Bu, tüm dünyada tanımlandığı şekliyle Aile hekimidir. Yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın bireylere ve ailelere kişisel, kesintisiz ve bütüncül bir birinci basamak sağlık hizmeti sunan, konusunda yeterli eğitimi almış tıp doktorudur.
1974 yılında Hollanda Leuwenhorst''te yapılan İkinci Avrupa Aile Hekimleri Eğitimi Toplantısı''nda da aile hekiminin evrensel tanımı yapılarak kabul edilmiştir. Buna göre aile hekimi :
"Yaş, cins ve hastalık ayrımı yapmaksızın, kişilere, ailelere ve kendine bağlı topluluğa kişisel, sürekli ve ilk basamak sağlık hizmeti veren uzmanlaşmış tıp doktorudur. Görevini muayenehanesinde, evlerde, bazen bir klinik ya da hastanede sürdürür. Erken tanı koymayı amaçlar. Hastalık ve sağlık hakkındaki düşüncelerine, fiziksel, psikolojik ve sosyal faktörleri de dahil eder. Kendisine bir hekim olarak getirilen tüm sağlık problemleri için bir ilk değerlendirme yapar. Kronik, tekrarlayıcı ya da terminal hastalığı olanların devamlı tedavisini üstlenir. Hastasıyla uzun süreli bağlantı kurarak, hastalığı hakkında mesleki açıdan kullanabileceği verileri toplar. Diğer medikal ve medikal olmayan branşlarla çalışır."
Aile Hekimliği uzmanlık eğitimi 3 yıl olup;
• 9 ay İç Hastalıkları
• 9 ay Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
• 8 ay Kadın Hastalıkları ve Doğum
• 6 ay Cerrahi Ağırlıklı Acil
• 4 ay Psikiyatri eğitimini kapsamaktadır.
Mezuniyet sonrası eğitimin 3 yıl süreyle zorunlu hale gelmesi, değişen sağlık sistemlerinde gittikçe daha büyük bir rol almakta olan aile hekimleri için çok önemlidir. Hastanın sistemle ilk karşılaştığı kişi olan aile hekiminin eğitimi, hastanın birinci basamakta tedavi edilip edilemeyeceğini, diğer branş uzmanı ve/veya hastaneye sevkinin gerekip gerekmeyeceğini ayırt edebilecek, güncel tarama, korunma, tedavi ve takip protokollerini uygulayabilecek ve birinci basamağın gerektirdiği gibi multi-disipliner araştırmalar yapıp yürütebilecek nitelikte olmalıdır.
Aile Hekimliğinin Temel Özellikleri:
1. Yaş, cinsiyet, sosyal sınıf, ırk veya dine bağımlı olmaksızın herkesi kapsaması,
2. Kolay ulaşılabilir olması,
3. Tedavi ve rehabilitasyonun yanında sağlığın geliştirilmesi ve hastalıkların önlenmesini de içeren bütünleşmiş bir uygulama olması,
4. Hastalığın bir devresi ile sınırlı kalmayıp, bireyin sağlıklı dönemleri dahil tüm yaşamını kapsaması yani sürekli bir hizmet olması,
5. Bir ekip çalışması gerektirmesi,
6. Bireylerin, aileler ve toplumun sağlık sorunlarını, fiziksel, psikolojik ve sosyal açılardan değerlendirmesi,
7. Hastalık merkezli olmaktan çok, birey merkezli olması,
8. Aile yönelimli olması yani kişinin sosyal çevresini de göz önüne alması,
9. Toplum yönelimli olması yani kişiyi sosyal çevresi ile içinde bulunduğu toplum ve o toplumun sağlık sorunları bütününde değerlendirmesi,
10. Bireylerin başka bir uzman hekime sevki söz konusu olduğunda koordinatör görevi üstlenerek hasta için en uygun koşulları sağlaması,
11. Her zaman hastanın yanında ve tarafında olması,
12. Tüm hasta hekim ilişkilerinde gizlilik koşullarına uyulması, şeklinde tanımlanmaktadır.
Türkiye Aile Hekimliği Uzmanlık Derneği:
http://www.tahud.org.tr/modules/bilgiler/index.php?op=viewarticle&artid=2
|