Sağlık Bakanlığı''nın verilerine göre bu yılın ilk 10 ayında devlet hastanelerinde yapılan doğumlarda sezaryen oranı yüzde 37. Özel hastanelerde bu oran iki katından daha yüksek. Halbuki Dünya Sağlık Örgütü''nce önerilen sezaryen oranı ise yüzde 5 ile 15 arasında…

Sezaryen-vajinal doğum oranının tersine dönmesinde çeşitli nedenler sıralanabilirse de, temel neden, anne adaylarının sancı veya ağrı hissinden, pek de uygun olmayan bir şekilde kaçışı.

Gebelik ve doğum fizyolojisi normal vajinal doğuma göre ayarlanmıştır. Ancak bazı tıbbî nedenlerin varlığı vajinal doğuma imkân tanımayabilir. Sezaryen işlemine gerek duyulabilir. Doğum sırasında hekim ve diğer sağlık personelinin görevi, anne ve bebeğin, süreci problemsiz bir şekilde tamamlamasını sağlamasıdır. Normal vajinal doğum, rahim kasılmalarından doğan basınçla, rahim ağzının açılması sonrasında bebeğin vajinal yolla dışarı çıkmasıdır. Bu kasılmalar doğum sancılarına neden olan kasılmalardır. Ayrıca, anne adayı ıkınarak bebeğin dışarı itilmesine katkıda bulunur. Oluşan her sancı, bebeği ışığa, yani doğuma biraz daha yaklaştırır.

Gebelik süresi 40 hafta olmakla birlikte, otuz yedinci gebelik haftasından sonra doğum başlayabiliyor. Bazen de aksine, 40 haftalık süre dolmasına rağmen doğum gerçekleşmez. Bu durumda, 42. haftaya kadar beklenebilir. Ancak bu bekleme sürecinde bebeğin plasentası (son, eş) yaşlanır, bebeğin kilosu artar ve suyu azalabilir. Bu sürenin sonunda doğum kendiliğinden başlamazsa, suni sancı denilen ve rahimde kasılmalar oluşturan oksitosin hormonu verilerek doğum başlatılır.

İlk doğumda rahim ağzının açılma süresi 12-14 saate kadar uzayabilir. Sonraki doğumlarda bu süre kısalır. Başlangıçta doğum sancıları âdet ağrıları gibidir. Rahim ağzı 4-5 cm açıldıktan sonra anneyi rahatsız etmeye başlar. Rahim tam açıldıktan sonra (10 cm) ağrı ile birlikte ıkınma hissedilir. Bebeğin başı doğduktan sonra hekim, omuzların, gövde ve bacakların doğumunu sağlar ve bebeğin doğması ile ağrı biter. Bebeğin plasentasının ayrıldığı sırada da hafif bir ağrı hissedilebilir.

Doğum, bilgi, beceri ve tecrübe gerektiren bir eylemdir. Başta anne olmak üzere, hekim ve yardım eden ebe veya hemşirelerin başarısıdır. Tam anlamıyla bir takım çalışmasını gerektirir. Annenin istekli ve kararlı olması gerekir. Hamile bayanlar, çevresi tarafından maalesef korkutulmaktadırlar. Abartılan doğum hikâyeleriyle, anne adayları tanımadıkları kişiler tarafından bile, “Allah kurtarsın” diyerek korkuya sürüklenmektedir.

Memorial Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Opr. Dr. Figen Taşer, anne adaylarını ürküten doğum sancılarına karşı modern tıbbın çözümü olan "epidural analjezi"yi önermektedir. Bu yöntemle yapılacak doğumda anneler çok daha rahat bir doğum süreci yaşamaktadır. Batı ülkelerinde vajinal doğumun daha yaygın olmasının nedeni epidural analjezinin daha sık kullanılmasıdır. Örneğin İngiltere''de sezaryen oranı yüzde 20 civarındadır. Ağrı kesici düzeyinde anestezik maddelerin kullanıldığı epidural analjezi ile doğum bugün ülkemizde pek çok merkezde başarı ve güvenle uygulanmaktadır.

Bazı tıbbi durumlarda normal yolla doğum tercih edilmez. İlk bebeğin ters geliyor olması, bebeğin anne karnında yan duruşu, plasentanın önde oluşu, kordonun bebeğin başının önünde olması, bebeğin suyunun ileri derecede azalması, çoğul gebeliğin mevcudiyeti, annenin kemik yapısının dar olması, bel fıtığı, kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ıkınmanın mahsurlu olduğu koşullarda, genital bölgede HPV gibi virütik enfeksiyon durumunda, anne vajinayı daraltıcı operasyon, sezaryen veya miyom operasyonu geçirmiş ise sezaryen tercih edilir.

Sezaryen bir karın ameliyatıdır. Batın cildine yapılan bir kesi ile karın kasları açılır ve batın boşluğuna girilerek rahimde yapılan bir kesi ile bebek doğurtulur. Plasenta alınır ve kesilmiş olan dokular onarılır. Anneye genel anestezi veya epidural anestezi (bilinç açık olarak sadece belden aşağı kısmın ağrı duyusunun yok edilmesi) uygulanır.

Sezaryen ameliyatları, kan kaybı, enfeksiyon, damarlarda kan pıhtısı veya amnios sıvısının oluşturacağı tıkanıklık gibi ciddi olabilen komplikasyonlara yol açabilir. Normal doğumda ise, eğer zor ve uzun bir sürede gerçekleşmiş ise doğum sonrası kanama veya geç dönemde vajinada bolluk ve öksürünce idrar kaçırma şikâyeti gelişebilir. Genellikle doğumda dikiş bu zorlanmayı önlemek için yapılır. Sorun kalıcı olursa küçük bir operasyonla düzeltilir.

Bebek anne karnında bir sıvının içindedir. Bu sıvı bebeğin hava yollarına girer. Normal doğum sırasında vajinadan geçerken bebek sıvıyı atar. Oysa sezaryende bebeğin bu şansı yoktur. Bu nedenle sezaryen sonrası bebekte sık soluk alıp verme ve bazen geçici de olsa yoğun bakım takibi bile gerekebilir. Ayrıca sezaryen sonrası ağrı nedeniyle, anne bebeğini yeterince besleyemeyebilir. Bebek ilk günlerde yeterince beslenemeyince bağırsak hareketleri az olabilir ve yeni doğan bebeklerde görülen sarılık daha ileri boyutlara ulaşabilir.

Sağlıklı olan normal bir vajinal doğumdur. Hamile bayanların hastanelerce düzenlenen doğum eğitim kurslarına katılmaları, normal doğum konusunda bilgilenmeleri son derece faydalı olmaktadır.

Anne adayları, normal doğum bebeğinin dünyaya gelişini annenin aktif olarak sağladığı bir olaydır. Gereksiz korkulardan sıyrılıp, lütfen hekiminize normal doğum yapmak istediğinizi belirtin. Ağrıları yenmek de kolaylaşmıştır. Tıbbî bir gerekçe olmadan sezaryeni düşünmeyiniz. Unutmayın ki belki siz ve kesinlikle önceki büyüklerimiz normal doğumla dünyaya geldiler…

Sezaryen ile doğum en çok İzmir’de

İzmir Sağlık Müdürlüğü bu yılın ilk dokuz ayında devlet hastanesinde yüzde 41, diğer kamu hastanelerinde yüzde 70, özel hastanelerde yüzde 83 oranında sezaryenle doğum saptamış. Türkiye genelindeki devlet hastanelerinde de bu yıl 660 bin doğumun 242 bini sezaryenle olmuş. Özel hastanelerde ise 100 doğumdan 18''i normal, sezaryen oranı yüzde 82.

Kaynak : DOÇ. DR. CUMHUR KILINÇ ckilinc@memorial.com.tr