“Bir zamanlar; sevgi dolu olan ve pozitif davranışları olan,tatlı çocuğum şimdi tam bir KABUS ÇOCUK oldu. Yapmak istediği bir şey olduğunda bile HAYIR diyor. Herşeyi kontrol etmek istiyor. Yemek faslı bir koşuşturma haline geldi. Bir anda öfke krizlerine giriyor.”

Çocuğunuz 18 aylık olduysa bu cümleler size çok tanıdık gelecektir. 18-36 ay arası inatçılık dönemi ya da ilk ergenlik dönemi olarak adlandırılır. Çocuğunuz bu dönemde artık bebek olmaktan çıkıp birey olmaya çalışır. Yeni yeni kazandığı hareket kabiliyeti sayesinde önüne keşfedilecek koca bir dünya açılmıştır. Önceleri yürüyemediği için yapamadığı pek çok şeyi dokunarak, yanına yürüyerek keşfetmek ister. Siz yanında gitmek isterseniz sizi iter ve herşeyi kendi başına yapmaya çalışır. Yapmak istediği herşeyi HEMEN yapması gerekir.

Bu dönem; çocuğun öfke krizleri, agresif davranışları ve tekrarlanan aksilikleri, ısrarlarıyla kendini gösterir. Her gece aynı kitabı okumanızı ister, her gün aynı kıyafeti giymek ister, izin vermezseniz kıyameti koparır. Konuşmayı ve kendini ifade etmeyi tam olarak beceremeyen çocuklar için bu dönem daha zor geçer. Birkaç kelime söylemeyi biliyor olmasına rağmen tam olarak istediğini anlatamayınca, yapmak istediğini yapamayınca hayal kırıklığı yaşar ve işte bu hayal kırıklığını öfke krizleri olarak ifade eder. Hayal kırıklıkları ile başa çıkmayı çocuklar işte bu deneyimler sayesinde öğrenirler.

2 yaşındaki çocuğunuz kendi kararlarını kendi vermek ister. Sizin önerdiğiniz her şeye HAYIR derler. Sizin ona hayır cevabı verebileceği soruları sormamanız; iki seçenekli sorular sorup birinden birini seçmesini sağlamanız işinizi kolaylaştıracaktır. Örneğin giyinmek istemiyorum diyen çocuğunuza “mavi kazağını mı kırmızı kazağını mı giymek istersin?” diye sormak işe yarayabilir.

Yemek olayı sizin için çok zor hale gelebilir. Çünkü çocuğunuzun çok hareketli olduğu bir dönemdir ve her ne kadar masa düzeni oluşturmak isteseniz de bu yaş döneminde yemek peşinden koşuşturmayla geçecektir. En azından sağlıklı atıştırmalar hazırlayarak, bu koşuşturma esnasında sağlıklı bir beslenme alışkanlığı kazanmasına yardımcı olabilirsiniz.

Uyku düzeni değişebilir. Bazı günler uyutmak çok sorun olabilir. Gündüz uykusuna yatmak istemez. Uykusuzluktan sinirli ve yorgun olabilir. Onun yeni uyku düzenini oluşturmak için evde sessiz saatler oluşturun. Akşam uykusu için uyku öncesi rutinleri oluşturun. Örneğin; her akşam önce banyo yaptırın; sonra pijamalarını giydirin ve yatağına koyup bir hikaye okuyun. Her gece aynı sırada bu rutini uygularsanız yatma zamanının geldiğini anlayacak ve kendini buna hazırlayacaktır.

Etrafı darmadağın eder. Çekmeceleri açıp içindekileri boşaltmak onun en büyük eğlencesi olur. Ne bulursa eline alacak hatta ağzına koyacaktır. Bu nedenle onun yetişebileceği çekmecelerinizde yumuşak ve ona zarar vermeyecek eşyalarınızı bulundurun. Böylelikle onu engellemek zorunda kalmazsınız ve o da kontrolün kendisinde olduğunu hissederek keyifle oynar.

Bu dönemde etrafındaki herşeyi kontrol etmek isteyen çocuk; tuvaletini de tutmaya başlayabilir. Kabız olduğu zaman kendisine ilgi gösterildiğini öğrenen çocuk bunu kullanabilir. Kontrol edebileceği en kolay şey kendisiyle ilgili olan tuvaletidir. Bu nedenle tuvalet eğitimine başlamanın en uygun zamanı; 2 yaşın yoğun inat ve öfke döneminin hafiflediği iki buçuk yaş dönemidir.

İki yaş çocuğu taklit oyunlarından çok keyif alır. Bir yerde oturup annesini taklit ederek bir bebekle oynayabilir. Henüz paylaşmayı beceremediğinden bir oyun arkadaşıyla oynaması çok zor olur. Anne-baba olarak ondan paylaşmasını istemek yerine; sırasını beklemesini veya bir başka oyuncakla önce oynayıp sonra diğer oyuncağı alabileceğin öğretebilirsiniz.

ÖFKE KRİZLERİ
Çocuklar duygularını ifade etmenin yollarını yeni yeni öğreniyorlar. Bir hayal kırıklığı yaşadıklarında bu duyguyu nasıl taşıyabileceklerini bilmedikleri için kendilerini fiziksel olarak ifade ederler. İnsanlar onun söylediklerini anlamadığı zaman; yapmak istediği birşeyi deneyip de beceremediği zaman; başarısız olduğu zaman hayal kırıklığı yaşar ve öfke krizine girer. Kendini sakinleştirmeyi de bilmediği için bu krizler uzayıp gider. Çocuk ağlamaya başlar; bağırır; elleri kolları ve bacaklarını sağa sola savurur. Genelde 2 dakikaya kadar uzayabilir. Unutmayın her yaştan insan öfke krizi geçirebilir. 1-4 yaş çocuklarının bu öfke krizini geçirmesi çok normaldir. Bazı durumlarda öfke krizleri daha uzun sürebilir ve ısırma; vurma; tırmalama gibi daha fazla şiddet içerebilir. Çok sık bu tür davranışlar gösterirse bir uzmanla görüşmek faydalı olabilir.

Çocuğunuzun sorununa önem verin. Kurabiyesinin kenarı kırılmış olabilir ve o bir krize girmiştir. Siz bunu önemsemezseniz kriz bitmecektir. Sadece kurabiyesinin kenarı bile kırılsa bunun o küçük dünyasında çok büyük bir sorun olduğunu anlayın ve ona hak verin.

Bazen anne-babalar dayanamaz hale gelip bir şaplak atabiliyorlar. Oysa bu hiçbir işe yaramaz. 2 yaşında bir çocuğun böyle bir durumda ihtiyacı olan şey sevecen bir kucaklama ve durumun kendisine açıklanmasıdır. Öfke krizi geçirdiğinde yakınında olun. Onun krizini görmezden gelin ama yakınında durun; sakince açıklamalar yapmaya devam edin. Onun güvende olduğundan ve zarar görmeyeceğinden emin olun. Sakinleşene kadar dikkatinizi ona vermeden yanında durun. Öfke krizine girdiğinde onun krizini yok saymak ve yanında kalmak kızgınlık ve hayal kırıklığı ile nasıl başedeceğini öğrenmesi için iyi bir yöntemdir.

Anne-Babalara Pratik Öneriler:

RUTİNLERİNİZ OLSUN
Zor geçen 2 yaş döneminde çocuğunuzun düzene ihtiyacı vardır. Yemek saatleri, uyku saatleri belirli rutinlere bağlanabilir. Tabii ki bu rutinlerde esneklik olabilir, ama genel bir düzene bağlanırsa bu dönem daha kolay atlatılabilir.

SEÇENEKLERİ SINIRLANDIRIN
Bu dönemde çocuğunuz özgürlüğünü ilan etmek ister. Eğer onun seçim yapmasına engel olursanız krize girebilir. Onun yerine seçenekleri iki ya da üçle sınırlandırın ki sonuçta sizin de onaylayacağınız ama kendisinin istediği/sevdiği bir şeyi seçebilmiş olsun. Bu dönemde çocuğunuz sınırlar olduğunu öğrenecek siz de onun neleri sevip sevmediğini.

KARARLI OLUN
Çocuğunuza bir sınır koyduğunuz zaman ya da bir rutin belirlediğiniz zaman bunun arkasında durun. Sizin bir karar verdiğiniz zaman ciddi olduğunuzu anlasın. Topluluğa açık yerlerde öfke krizlerine girip sizi alt etmek için; sizin sınırlarınızı test etmek için elinden geleni yapacaktır ama siz kararlılığınızdan ödün vermeyin.

BAĞIMSIZLIĞINA FIRSAT TANIYIN
Bu yaş döneminde artık bir bebek olmaktan çıkıp bir birey olmayı öğrenir. Bağımsızlığını, kendi başına kararlar vererek öğrenir. Kendi seçimlerini yapması için izin verin ve size ihtiyaç duyduğunda yanında olun.

İÇTEN SARILIN
Bazen çocuğunuz kendini güvensiz ve korkmuş hissedebilir. Düştüğü zaman ya da ilk kez yeni bir şeye karşılaştığı zaman emniyette olmaya ihtiyacı olur. O zamanlarda yanında olmanız ve ona sıkıca sarılmanız kendisine olan güvenini geri getirecektir.

BİRAZ KIRIP-DÖKMESİNE İZİN VERİN
Bazen çocukların sakinleşmek için içini dökmeye ihtiyaçları olur. Bir yastık, oyun hamuru, vurbileceği yumuşak bir oyuncak, tekme atabileceği yumuşak toplar onun içindeki hayal kırıklığını dışarı atmasına yardımcı olacaktır. Böylelikle bir başkasına vurmaması gerektiğini de öğrenmiş olacak. Bunu gerekli olduğuna çocuğunuz sakinken anlatabilirsiniz.

SAKİN OLUN
Hepimizin bağırıp çağırmak istediği günler olabilir. Bu çok doğaldır. Ama çocuğunuz bir öfke krizi geçiriyorsa sakin kalmaya çalışmanız önemlidir. Bu çocuğunuza da nasıl sakin kalacağını ve duygularını nasıl dizginleyebileceğini, kendini kontrolaltına almayı öğretecektir. Eğer kendinizi engeleyemeyecek gibi hissediyorsanız; çocuğunuza da neden yaptığınızı açıklayarak sakinleşene kadar odadan çıkabilir ve kısa bir süre sonra onun yanına geri gelebilirsiniz.

VİTES DEĞİŞTİRİN
Onun öfke krizlerine yenilmeyin. Bazen hiç sahip olamayacağı bir şeyi çok ister. Bu durumlarda onun dikkatini dağıtacak başka bir şeye yönlendirin. Ya dışarı dolaşmaya çıkartın, ya birşeyler atıştırmak için mutfağa çekin. Unutmayın ki her taktik hep işe yaramayabilir. Bir taktik bir gün işe yarar, başka bir gün için yeni birşeyler bulmanız gerekebilir. Sabırlı olmanız önemlidir. Ne yaparsanız yapın çocuğunuza sevgi dolu olmayı ihmal etmeyin.

CELLA BENCUYA
Psikolojik Danışman
cellabencuya@gmail.com